Wysoka  stopa  bezrobocia to jeden ze sztandarowych problemów gospodarki XXI wieku. Jej zniwelowanie jest ogromnym wyzwaniem, przed którym stoją dzisiaj ekonomiści i instytucje państwowe na całym świecie. Poważnej chorobie  współczesnej gospodarki  lepiej zapobiegać niż leczyć oraz zadbać, by nie stała się stanem przewlekłym. Warto więc zadać sobie pytanie, jakie są przyczyny owego problemu, dotyczącego - niestety w dalszym ciągu - dużej części naszego społeczeństwa.

Wśród głównych przyczyn powiększania się wskaźników bezrobocia wymieniane jest  zjawisko recesji ekonomicznej. Brak popytu na towary i usługi powoduje, że przedsiębiorstwa ograniczają zatrudnienie, gdyż jest to najprostszy sposób obniżenia kosztów w czasie kryzysu na rynku. Jednak to tylko kropla  w morzu powodów, przez które ponad milion Polaków wciąż pozostaje bez stałego zatrudnienia. Pomijając temat podziału bezrobocia na strukturalne czy technologiczne wynikające z postępu technicznego i automatyzacji, zjawisko to zawsze bardzo destrukcyjnie wpływa nie tylko na kondycję gospodarki, ale także kondycję psychiczną niezatrudnionych osób. Coraz większy problem stanowi jednak problem bezrobocia ukrytego i... dobrowolnego. Przeważająca grupa polskiego społeczeństwa pozostająca bez zatrudnienia klasyfikuje stan bezrobocia jako przymusowy. Ale czy jest to zgodne z rzeczywistością? Ogromna część młodych, wykształconych Polaków ma coraz większe wymagania wobec swoich pracodawców. Najważniejsza jest dla nich wysokość wynagrodzenia, zakres obowiązków i atmosfera w pracy. Jeśli któraś z wymaganych cech nie jest spełniania, postawa wobec wykonywanych obowiązków staje się bierna. Wielu pracodawców z całą pewnością z autopsji zna sytuacje, gdy to usiłując znaleźć osobę wykwalifikowaną i chętną do pracy na proponowane przez nich stanowisko - napotyka wiele trudności i rozczarowań. Taką postawę możemy zdefiniować jako bezrobocie z wyboru. Jest ono szczególnie częste w krajach, gdzie wysokość zasiłków przyznawanych bezrobotnym jest na tyle wysoka, że rekompensuje utratę stałego zarobku i tym samym stwarza zachętę do pozostawania bezczynnym zawodowo. Z jednej strony obserwujemy postawę roszczeniową osób poszukujących pracy, które przecież zdają sobie sprawę z realiów obecnego rynku pracy, z drugiej natomiast słyszymy o ogromnej konkurencji na rynku pracy i braku perspektyw.

Nietrudno zauważyć, że średnia wysokość wynagrodzenia w Polsce nie jest proporcjonalna do kosztów godnego życia na dobrym poziomie, na którym zależy przecież każdemu.  Bezrobocie jest  szczególnie niebezpieczne w przypadku młodych ludzi. Młodzi bezrobotni są grupą najbardziej zagrożoną skutkami dezaktywacji zawodowej. To właśnie u nich obserwuje się trwałe i groźne społecznie zmiany w psychice. Frustracja, obniżenie aspiracji edukacyjnych, lęk o przyszłość - to tylko niektóre z wielu zagrożeń, które idą w parze z utrzymującym się stanem braku aktywności zawodowej. Według wstępnych, szacunkowych danych stopa bezrobocia rejestrowanego w październiku 2010 roku wyniosła 11,5 % i w porównaniu do września 2010 roku nie uległa zmianie. Niepokojącym faktem, który w znacznym stopniu wpływa na obecny stan rzeczy, jest także dyskryminacja występująca na mocno konkurencyjnym rynku pracy. Weryfikując aplikujących na dane stanowisko, pracodawcy często dopuszczają się rozpatrywania kandydatur pod kątem aspektów pozaekonomicznych. Okazuje się, że istnieje pewna zależność między wiekiem,  płcią, wyglądem zewnętrznym a skalą zatrudnienia. Nie od dziś wiadomo, że pracodawca podchodzi z większym entuzjazmem do młodego, niezależnego mężczyzny niż do kobiety, która samotnie wychowuje dziecko. O niesprawiedliwościach i zagrożeniach współczesnej dżungli, zwanej rynkiem pracy, można dywagować bez końca. Pamiętajmy, że podobnie jak w skrajnych warunkach, na dzisiejszym rynku mogą przetrwać tylko ludzie najsilniejsi z najlepszymi zdolnościami przystosowawczymi.

Nie odwracając się zatem od realizacji naszych ambicji i marzeń, zastanówmy się dłużej zanim zdecydujemy się odrzucić kolejną propozycję pracy. W oczekiwaniu na tę wymarzoną, możemy nauczyć się wiele o sobie i o tym, czego oczekujemy nie tylko od pracodawców, ale i od życia.

Natalia Zarzeka 

cofnij